Yıllık izin kaç gün? Süreler ve haklar

İş Kanunu, yıllık ücretli izni kıdemle artan üç basamaklı bir taban olarak kurar: hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olan işçiye yılda en az 14 gün, beş yıldan fazla on beş yıldan az olana en az 20 gün, on beş yıl ve daha fazla olana en az 26 gün izin verilir. Bu sayılar asgaridir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha uzun süre tanıyabilir, daha kısasını kararlaştıramaz.

İki grup için kıdemden bağımsız bir taban vardır: 18 yaş ve altındaki ile 50 yaş ve üzerindeki işçilere verilecek izin 20 günden az olamaz (m.53). Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri ise her kademede dörder gün artırılarak uygulanır (m.53).

Kıdeminize ve yaşınıza göre kaç gün izniniz olduğunu yıllık izin hesaplama aracıyla birkaç saniyede bulabilirsiniz.

Yıllık izne hak kazanmak için işçinin, deneme süresi de içinde olmak üzere aynı işverende en az bir tam yıl çalışmış olması gerekir (m.53). İlk yıl dolmadan yasal izin hakkı doğmaz. Hak, işe giriş yıldönümünde doğar ve sonraki her yılın izni, bir önceki hakkın doğduğu günden itibaren hesaplanan yeni hizmet yılının dolmasıyla yeniden doğar (m.54).

Kıdem hesabında işçinin aynı işverenin bir veya birden çok işyerinde geçirdiği süreler birleştirilir (m.54), işveren içinde şube ya da lokasyon değişikliği kıdemi sıfırlamaz. Buna karşılık, nitelikleri gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz (m.53).

İzin, tarafların anlaşmasıyla bölümler hâlinde kullanılabilir, ancak bir bölümün en az 10 gün olması zorunludur (m.56, 2016 değişikliği). İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izinden sayılmaz (m.56), yani 14 günlük izin, takvimde araya giren tatiller kadar uzar. İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi ve belgelemesi hâlinde gidiş-dönüş toplamda 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir (m.56).

İzin tarihini belirlemek işverenin yönetim hakkına girer: işçi, iznini kullanmak istediği zamandan en az bir ay önce yazılı olarak bildirir (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.7). İşveren veya izin kurulu, işin gereklerini gözeterek farklı bir dönem belirleyebilir ve işçinin istediği tarihle bağlı değildir (Yönetmelik m.8). İşçi sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde izin planlamasını işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan izin kurulu yürütür (Yönetmelik m.15).

Yıllık izin dinlenme amaçlıdır: izindeyken başka bir işte ücret karşılığı çalışan işçiden, çalıştığı günlere ait izin ücreti geri alınabilir (m.58).

İzin ücreti, işçinin çıplak brüt ücreti üzerinden hesaplanır: fazla mesai karşılıkları, primler ve sosyal yardımlar hesaba katılmaz (m.57). İşveren bu ücreti, işçi izne başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır (m.57). İşveren ayrıca çalışanların izinlerini gösterir bir izin kayıt belgesi tutmakla yükümlüdür (m.56).

Hesap formülü basittir: günlük izin ücreti, aylık çıplak brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur. İzin ücreti bu tutarın kullanılan izin günü sayısıyla çarpımıdır. Örneğin çıplak brüt ücreti 60.000 TL olan işçi 14 gün izin kullandığında izin ücreti 2.000 × 14 = 28.000 TL brüttür. Bu tutar izin süresince ödenen olağan ücrettir, maaşa ek bir ödeme değildir.

Yıllık izin hakkından vazgeçilemez (m.53). İş ilişkisi sürerken izin paraya çevrilemez ve kullanılmayan günler sönmez, birikir. İzin alacağı ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür: kullanılmamış tüm izinlerin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki son çıplak brüt ücret üzerinden ödenir (m.59). Bu alacakta zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır.

Kısmi süreli (part-time) veya çağrı üzerine çalışanlar, yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanır ve farklı işleme tabi tutulamaz (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği m.13): bir tam yılı dolduran part-time işçi de kıdemine göre 14, 20 veya 26 günlük izne hak kazanır. Deneme süresi de kıdemden sayılır: bir yıllık bekleme süresi, deneme süresinin ilk günü dâhil işe girişten itibaren işler (m.53).

Raporlu günlerin izinden sayılıp sayılmadığı, cumartesi günlerinin durumu, izinde işe çağrılma gibi özel soruların her biri bu rehbere bağlı ayrı soru sayfalarında ayrıntılı olarak yanıtlanıyor.