Resmî Tatiller Yıllık İzinden Sayılır mı?

Yıllık izne denk gelen ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili günleri, 4857 sayılı İş Kanunu m.56/5 gereği izin süresinden sayılmaz: o günler bakiyeden eksilmez, izin takvimde kendiliğinden uzar. Hangi günlerin tatil olduğunu 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun belirler: 1 Ocak, 23 Nisan, 1 Mayıs, 19 Mayıs, 15 Temmuz, 30 Ağustos ve 29 Ekim ile Ramazan Bayramı (arife günü saat 13.00'ten itibaren 3,5 gün) ve Kurban Bayramı (arife günü saat 13.00'ten itibaren 4,5 gün). Toplamda yılda 15,5 gün ulusal bayram ve genel tatil vardır.

Kuralın amacı dinlenme hakkını korumaktır: bayram zaten herkes için tatildir ve o günü izin bakiyesinden düşmek, yasal izin süresini fiilen kısaltmak olur. Bu yüzden izin talebi işlenirken aradaki bayram ve pazar günleri ayıklanır, bakiyeden yalnızca kalan günler düşülür. Sonuç, kâğıt üzerindeki izinle takvimdeki devamsızlığın hiçbir zaman aynı sayı olmamasıdır: 14 gün izin kullanan çalışan, araya giren tatillerle çoğu zaman 16 günden uzun süre işten uzak kalır ve bu tamamen kanuna uygundur.

Tartışmalı gün cumartesidir. İş Kanunu tek bir hafta tatili tanır ve uygulamada bu pazardır. İşyerinde fiilen çalışılmasa bile cumartesi kural olarak iş günüdür. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bunu ilke kararıyla netleştirmiştir (E. 2021/897, K. 2021/5272): haftada beş gün çalışılan işyerinde çalışılmayan cumartesi, hafta tatili değil akdi tatildir ve m.56/5'teki istisnaya girmez — yıllık izne rastlayan cumartesi bakiyeden düşülür. İstisna ancak sözleşmeyle kurulur: bireysel iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi cumartesiyi de hafta tatili saydıysa, izne rastlayan cumartesiler pazar gibi izinden sayılmaz.

Sözleşme hükmü tersine de işleyebilir: metin cumartesiyi hafta tatili sayarken yıllık izin hesabında iş günü kabul edileceğini açıkça yazıyorsa, Yargıtay bu düzenlemeyi de geçerli sayar ve yalnızca pazarlar ayıklanır. Doğru cevap bu yüzden işyerinden işyerine değişir. İK'nın ilk bakacağı yer mevzuat değil, kendi iş sözleşmesi ve varsa toplu iş sözleşmesi metnidir. Bir takvim haftası iznin bakiyeden 5 mi 6 gün mü düşeceği tamamen bu cevaba bağlıdır.

Sözleşmesinde cumartesiye ilişkin özel hüküm bulunmayan bir çalışan, pazartesi başlayıp iki takvim haftası — 14 takvim günü — izne ayrılsın. Aradaki iki pazar hafta tatili olarak izinden sayılmaz, cumartesiler ise iş günü kabul edilir: bakiyeden 14 değil 12 gün düşer. Aynı aralığa bir de iş gününe denk gelen genel tatil — örneğin 30 Ağustos — girerse o gün de ayıklanır ve düşülen gün sayısı 11'e iner. Ramazan veya Kurban bayramını kapsayan izinlerde ayıklanan gün sayısı daha da artar. Uzun bayram bloklarında izin bakiyesi gözle görülür şekilde korunur.

Aynı sayımdan sık sorulan bir hesap daha çıkar: 14 günlük yasal izin, tek blok hâlinde kullanıldığında takvimde en az 16 güne karşılık gelir — 14 iş günü artı araya giren iki pazar. Aralığa resmî tatil denk gelirse süre o kadar da uzar. Dönüş tarihi, kalan bakiye ve bir sonraki talep hep hangi günlerin sayılıp hangilerinin ayıklandığına bağlı olduğundan, izin ihtilaflarının önemli bölümü bu ayıklamanın elle ve sözleşme okunmadan yapıldığı yerlerde çıkar.

Bayramın pazara denk gelmesi görünüşte iki tatil hakkını çakıştırır, ancak hukuken sonuç tektir. Türk iş hukukunda tatilin başka güne aktarılması ya da telafi tatili diye bir kurum yoktur: aynı takvim günü hem hafta tatili hem genel tatil olsa da tek gün olarak kalır. Yıllık izin hesabında o gün zaten izinden sayılmadığı için ikinci kez ayıklanacak bir şey de yoktur. İzin yalnızca bir gün uzar. Ücret tarafında da yerleşik uygulama aynıdır: o gün çalışmayan işçi olağan bir günlük ücretini alır, ayrıca ikinci bir tatil ücreti doğmaz.

Arife günleri ise yarım gün tatildir: 2429 sayılı Kanun m.2 uyarınca Ramazan ve Kurban bayramları arife günü saat 13.00'te başlar. Öğleden önceki bölüm iş günüdür, 13.00 sonrası genel tatildir ve izne rastlarsa izinden sayılmaz. Yerleşik yargı uygulaması da izin hesabında arifeye rastlayan yarım günlük tatilin dışlanması yönündedir. Arife sabahını izinli geçirmek isteyen çalışan için yaygın çözüm, işverenle anlaşarak yarım gün izin kullanmaktır. Kanunda yarım gün yıllık izin düzenlenmediğinden bu, tarafların anlaşmasına dayanan bir işyeri uygulamasıdır.