6 Ay Çalışan İşçinin Yıllık İzin Hakkı Var mı?
6 ay çalışan işçinin yasal yıllık ücretli izin hakkı henüz doğmamıştır: 4857 sayılı İş Kanunu m.53'e göre izin hakkı, deneme süresi dahil en az bir tam yıl çalışmayla kazanılır. İşveren dilerse sözleşme veya şirket uygulamasıyla bu süre dolmadan avans izin kullandırabilir. Bu bir yükümlülük değil, işverenin takdiridir.
Bir tam yıl dolmadan yasal izin hakkı doğmaz
Yıllık ücretli izin Türk iş hukukunda kıdemle orantılı olarak azar azar birikmez. 4857 sayılı İş Kanunu m.53 uyarınca hak, deneme süresi de dahil olmak üzere bir tam yıllık çalışma tamamlandığında bir bütün olarak doğar. Bu nedenle 6, 8 veya 11 ay çalışmış bir işçinin yasal izin bakiyesi sıfırdır ve "yarım yıl çalıştım, 7 gün iznim olmalı" şeklinde oranlı bir hesap kanunda yoktur. Yıl dolduğunda ise ilk kademe olan 14 günün tamamı tek seferde hak edilir.
Bu tablo işverenin elinin kolunun bağlı olduğu anlamına gelmez. m.53'teki süreler asgari olduğundan işveren iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya fiili uygulamayla bir yıl dolmadan izin kullandırabilir. Uygulamada "avans izin" denen bu kullanım, ileride doğacak hakkın önceden verilmesidir: verilip verilmeyeceği ve kaç gün verileceği tamamen işverenin takdirindedir, işçiye tek taraflı bir talep hakkı vermez.
İlk yıl nasıl sayılır, sonraki hak edişler ne zaman doğar?
Bir yıllık süre, işçinin fiilen işe başladığı tarihten itibaren hesaplanır ve deneme süresi bu hesaba dahildir (m.53). Ayrıca m.54'e göre aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde geçen önceki çalışma süreleri birleştirilir: daha önce aynı şirkette 5 ay çalışıp ayrılan ve geri dönen bir işçi, ikinci dönemde 7 ayı doldurduğunda bir yılı tamamlamış sayılır.
Sonraki yılların hakkı da takvim yılına değil hizmet yılına bağlıdır: m.54 uyarınca bir sonraki izin için gereken bir yıllık süre, önceki izin hakkının doğduğu günden itibaren işlemeye başlar. Yani 1 Mart'ta işe giren işçi ilk 14 gününü ertesi yılın 1 Mart'ında kazanır. Kıdem arttıkça kademeler (m.53: 14 / 20 / 26 gün) ve 18 ve daha küçük yaştaki işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçiler için en az 20 günlük taban aynı yıldönümü düzeninde işler.
İş sözleşmesi bir yıl dolmadan sona ererse sonuç nettir: hak doğmadığı için ödenecek izin ücreti de yoktur. m.59'daki izin ücreti alacağı yalnızca hak kazanılıp kullanılmayan izinler için işler. 6 aylık çalışan, çıkışta bu kalemden bir alacak talep edemez.
| Yasal hak için gereken süre | 1 tam yıl, deneme süresi dahil (m.53) |
| 6 ay çalışanın yasal izni | 0 gün |
| Oranlı (kıst) hak ediş | Yok — hak, yıl dolunca bütün olarak doğar |
| Avans izin | İşverenin takdirinde, yasal zorunluluk değil |
| 1 yıldan önce çıkışta izin ücreti | Ödenmez (m.59) |
| Sonraki hak edişler | Her hizmet yılı yıldönümünde (m.54) |
| Aynı işverendeki eski süreler | Birleştirilir (m.54) |
Sık sorulanlar
Bir yılı doldurmadan işten ayrılan işçiye yıllık izin ücreti ödenmez. 4857 sayılı İş Kanunu m.59, sözleşme sona erdiğinde yalnızca hak kazanılıp kullanılmayan izinlerin ücretinin ödenmesini öngörür. Bir yıl dolmadan izin hakkı hiç doğmadığı için ortada ödenecek bir izin alacağı da yoktur.
Deneme süresi bir yıllık bekleme süresine dahildir. 4857 sayılı İş Kanunu m.53 bunu açıkça belirtir: izin hakkı, deneme süresi de içinde olmak üzere en az bir yıllık çalışmayla kazanılır. İki aylık deneme süresiyle başlayan işçi için yıl, deneme süresinin bitiminden değil işe giriş tarihinden itibaren sayılır.
İşverenin bir yıl dolmadan yıllık izin kullandırma yükümlülüğü yoktur. 4857 sayılı İş Kanunu m.53'teki süreler asgari olduğundan işveren bunu sözleşme, iç yönetmelik veya uygulamayla gönüllü olarak tanıyabilir. Uygulamada buna avans izin denir. Avans izin, ileride doğacak hakkın önceden kullandırılmasıdır ve kapsamı işverenin takdirindedir.
Aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde geçen önceki çalışma süreleri, yıllık izne hak kazanma hesabında birleştirilir (4857 sayılı İş Kanunu m.54). Örneğin aynı şirkette önce 5 ay çalışıp ayrılan, sonra geri dönen işçi, ikinci dönemde 7 ayı tamamladığında bir yılı doldurmuş sayılır ve 14 günlük iznine hak kazanır.