AGİ nedir?
AGİ (Asgari Geçim İndirimi), çalışanın medeni durumuna ve çocuk sayısına göre gelir vergisini azaltarak net ücreti artıran bir vergi indirimiydi. 7349 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2022'de kaldırıldı. Yerine, her ücretin asgari ücrete isabet eden kısmını gelir ve damga vergisinden istisna tutan düzenleme geldi. Bugün düzenlenen bordrolarda AGİ satırı yer almaz.
AGİ neydi, nasıl hesaplanırdı?
Asgari Geçim İndirimi, 2008–2021 yılları arasında uygulanan, çalışanın kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu aile bireyleri dikkate alınarak ücretten kesilecek gelir vergisinden düşülen ve net ücrete yansıtılan bir indirimdi. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mülga 32. maddesinde düzenlenmişti ve 1 Ocak 2008'de yürürlüğe girmişti. İşverenin cebinden çıkan ek bir ödeme değil, devletin almaktan vazgeçtiği vergiydi.
Tutar, asgari ücretin yıllık brüt toplamı üzerinden hesaplanırdı: çalışanın kendisi için %50, gelir getirmeyen eş için %10, ilk iki çocuğun her biri için %7,5, üçüncü çocuk için %10 ve sonraki her çocuk için %5 oranı uygulanır. Bulunan matrahın %15'i yıllık indirim tutarını oluşturur ve on ikiye bölünerek her ay net ücrete yansıtılırdı (mülga GVK m.32).
Neden kaldırıldı, yerine ne geldi?
25 Aralık 2021'de yayımlanan 7349 sayılı Kanun, Gelir Vergisi Kanunu'nun 32. maddesini 1 Ocak 2022'den geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırdı. Aynı kanun, tüm çalışanların ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmını gelir vergisinden (GVK m.23/1-18) ve damga vergisinden istisna etti. Böylece asgari ücretlinin ücreti bu vergilerin tamamen dışında kaldı, daha yüksek ücretlerde ise asgari ücrete denk gelen kısım vergiden arındırıldı.
Yeni istisna, AGİ'den farklı olarak medeni durumdan ve çocuk sayısından bağımsızdır: bekâr bir çalışan ile üç çocuklu bir çalışan aynı istisnadan aynı tutarda yararlanır. Bu nedenle 2022 öncesinde hazırlanmış net ücret tabloları ve AGİ hesaplarına dayanan içerikler, bugünkü bordro için yanıltıcıdır.
| Yürürlük dönemi | 1 Ocak 2008 – 31 Aralık 2021 |
| Yasal dayanak | 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.32 (mülga) |
| Kaldıran düzenleme | 7349 sayılı Kanun (1 Ocak 2022'den itibaren) |
| Yerine gelen | Asgari ücrete kadar gelir ve damga vergisi istisnası (GVK m.23/1-18) |
| Temel oran (mülga) | Çalışanın kendisi için yıllık brüt asgari ücretin %50'si |
Sık sorulanlar
AGİ, 1 Ocak 2022 itibarıyla kaldırıldığı için artık uygulanmıyor. 7349 sayılı Kanun, Gelir Vergisi Kanunu'nun AGİ'yi düzenleyen 32. maddesini yürürlükten kaldırdı. Bugün düzenlenen hiçbir bordroda AGİ hesaplanmaz ve ödenmez.
AGİ'nin yerini, her çalışanın ücretinin asgari ücrete isabet eden kısmını gelir vergisinden ve damga vergisinden istisna tutan düzenleme aldı (GVK m.23/1-18). Bu istisna, medeni durum ve çocuk sayısına bakılmaksızın tüm ücretlilere aynı biçimde uygulanır.
2022'den itibaren düzenlenen bordrolarda AGİ satırı bulunmaz: indirim kaldırıldı ve yerini asgari ücret vergi istisnası aldı. İstisna ayrı bir ödeme satırı olarak değil, hesaplanan gelir ve damga vergisini azaltarak bordroya yansır.
Asgari ücret istisnası aile durumuna göre değişmediği için, eş ve çocuk sayısı 2022'den bu yana ücretin vergisini etkilemiyor. AGİ dönemindeki "evli ve çocuklu çalışan daha yüksek net ücret alır" kuralı, bugünkü bordroda geçerli değildir.