Ücretli izin nedir?
Ücretli izin, çalışanın fiilen çalışmadığı hâlde ücretinin tam olarak ödenmeye devam ettiği yasal izin türlerinin ortak adıdır. Türkiye'de 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yıllık ücretli izin, mazeret izinleri (evlenme, ölüm, babalık), hafta tatili ve ulusal bayram ile genel tatil günleri ücretli izindir. İşveren bu sürelerde ücret kesintisi yapamaz.
Ücretli izin türleri
Çalışanın işyerinde bulunmadığı hâlde o günlerin ücretini eksiksiz aldığı her yasal izin, ücretli izin kapsamındadır. Bunların en genişi yıllık ücretli izindir: deneme süresi dahil en az bir yıl çalışan işçi, kıdemine göre en az 14 iş günü (1–5 yıl, 5 dahil), 20 iş günü (5 yıldan fazla 15 yıldan az) veya 26 iş günü (15 yıl ve üzeri) izne hak kazanır. 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlarda taban her durumda 20 gündür (4857 sayılı İş Kanunu m.53).
Yıllık iznin yanında kanun, belirli olaylara bağlı ücretli mazeret izinleri tanır: evlenmede 3, eşin doğum yapmasında 5, ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümünde 3, evlat edinmede 3 gün ve engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için yılda 10 güne kadar (4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2). Haftada en az 24 saat kesintisiz hafta tatili (m.46) ile çalışılmayan ulusal bayram ve genel tatil günleri (m.47) de ücretli izin niteliğindedir.
İşverenin yükümlülükleri
İşveren, yıllık izin ücretini izin başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Hesap, fazla çalışma karşılıkları, primler ve sosyal yardımlar katılmadan çıplak ücret üzerinden yapılır (4857 sayılı İş Kanunu m.57). Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. İzin, çalışan istese bile sözleşme sürerken paraya çevrilemez (m.53, m.59).
Yıllık izin, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler hâlinde kullandırılabilir. İzne rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz ve işveren her çalışan için izin kayıt belgesi tutmakla yükümlüdür (4857 sayılı İş Kanunu m.56).
İzin türleri ve süreleri: tek tabloda
Ücretli izin sürelerini tek bakışta okumak için türleri yan yana koymak gerekir. Yıllık izin süreleri kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 iş günüdür (m.53). Evlenme, babalık, evlat edinme ve ölüm gibi mazeret izinleri 3 ile 10 gün arasında değişir (Ek m.2). Doğum izni, 7578 sayılı Kanun'la Mayıs 2026'dan itibaren toplam 24 haftadır — doğumdan önce 8, sonra 16 hafta. Çoğul gebelikte doğum öncesine 2 hafta eklenir (m.74). Bu sürede ücreti işveren değil SGK öder: çalışana geçici iş göremezlik ödeneği bağlanır. İşe dönüşte kadın işçiye, çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar günde toplam 1,5 saat ücretli süt izni verilir ve bu süre günlük çalışma süresinden sayılır (m.74).
Tabloyu tamamlayan bir kalem ise ücretsizdir: yıllık iznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi ve durumu belgelemesi koşuluyla gidiş-dönüş için toplam 4 güne kadar ücretsiz yol izni verilir (m.56). Bu izin, ücretli izinlerden farklı olarak çalışılmayan ve ücret ödenmeyen bir süredir, ama yıllık izin planlamasının pratikte parçasıdır. Bu sayfa izin türlerinin tamamını bir arada özetler. Yıllık iznin hak ediş, bölme ve ücret kuralları ayrıntılı yıllık izin rehberinde ayrıca anlatılır.
| Yıllık izin — 1–5 yıl kıdem (5 dahil) | En az 14 iş günü |
| Yıllık izin — 5 yıldan fazla, 15 yıldan az | En az 20 iş günü |
| Yıllık izin — 15 yıl ve üzeri | En az 26 iş günü |
| 18 yaş ve altı / 50 yaş ve üzeri | En az 20 gün |
| Evlenme / babalık / ölüm izni | 3 / 5 / 3 gün |
| Hafta tatili | En az 24 saat kesintisiz |
| Evlat edinme izni | 3 gün (Ek m.2) |
| Engelli/süreğen hasta çocuk tedavisi | Yılda 10 güne kadar (Ek m.2) |
| Doğum izni | 24 hafta — öncesi 8 + sonrası 16 (m.74, Mayıs 2026'dan itibaren) |
| Süt izni | Çocuk 1 yaşına kadar günde 1,5 saat (m.74) |
| Yol izni | 4 güne kadar ücretsiz (m.56) |
Sık sorulanlar
4857 sayılı İş Kanunu m.53'e göre yıllık ücretli izin, kıdemi 1–5 yıl (5 dahil) olan çalışanda en az 14, 5 yıldan fazla 15 yıldan az olanda en az 20, 15 yıl ve üzerinde en az 26 iş günüdür. 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlara kıdemine bakılmaksızın en az 20 gün verilir. Hak, deneme süresi dahil bir yılın dolmasıyla doğar.
4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2, beş ücretli mazeret izni tanır: evlenmede 3 gün, eşin doğum yapmasında (babalık izni) 10 gün — 7578 sayılı Kanun'la Mayıs 2026'da 5 günden çıkarıldı —, ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümünde 3 gün, evlat edinmede 3 gün ve en az yüzde 70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisi için yılda toplam 10 güne kadar (çalışan ebeveynlerden yalnızca biri kullanabilir).
Yıllık izin ücreti, çalışanın izne çıktığı dönemdeki çıplak ücreti üzerinden hesaplanır: fazla çalışma karşılıkları, primler ve sosyal yardımlar hesaba katılmaz (4857 sayılı İş Kanunu m.57). İşveren bu ücreti izin başlamadan önce peşin ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.
Kullanılmayan yıllık izin yanmaz: hak, iş sözleşmesi devam ettiği sürece sönmez, sonraki yıllara devreder ve çalışırken paraya çevrilemez. Sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin, kullanılmamış izin günlerinin ücreti son ücret üzerinden ödenir (4857 sayılı İş Kanunu m.59). Bu alacakta zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıldır.
İş Kanunu'ndaki ücretli izinler dört başlıkta toplanır. İlki kıdeme göre 14–26 gün yıllık ücretli izindir (m.53). İkincisi mazeret izinleridir: evlenme ve evlat edinmede 3 gün, babalık hâlinde 10 gün, birinci derece yakının ölümünde 3 gün mazeret izni ile en az %70 engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğun tedavisinde yılda 10 güne kadar izin (Ek m.2). Üçüncüsü ücretin tam ödendiği hafta tatili, dördüncüsü çalışılmayan ulusal bayram ile genel tatil günleridir.
Yıllık izin süreleri üç kademede artar: ilk beş hizmet yılının her birinde 14 iş günü izin hak edilir. Kıdem beş yılı aştıktan sonra — uygulamada altıncı hizmet yılının dolmasıyla kazanılan izinden itibaren — süre 20 iş gününe, on beşinci yıldan itibaren 26 iş gününe çıkar (4857 sayılı İş Kanunu m.53). 18 yaş ve altı ile 50 yaş ve üzeri çalışanlarda süre, kıdem ne olursa olsun 20 günden az olamaz. Sözleşmeyle daha uzun süreler kararlaştırılabilir, daha kısası geçersizdir.