Türkiye'de şirket, yabancı çalışana çalışma iznini nasıl alır?
Türkiye'de çalışma izni, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamında işveren üzerinden alınır. Başvuruyu Türkiye'deki şirketiniz Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapar — aday geçerli ikamet iznine sahipse doğrudan, değilse konsolosluk başvurusunun ardından çevrim içi tamamlanır. İlk izin en çok bir yıl için verilir, sonrasında daha uzun sürelerle uzatılır.
Sponsorluk nasıl işler
Çalışma izni işveren üzerinden alınır: başvuruyu Türkiye'deki şirketiniz 6735 sayılı Kanun kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yapar ve izin o işverene ve iş yerine bağlıdır. İki yol vardır. Aday Türkiye'de en az altı ay geçerli ikamet iznine sahipse işveren doğrudan çevrim içi başvurur. Değilse aday, vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği ya da konsolosluğuna başvurur ve aldığı referans numarasıyla işveren başvuruyu 30 gün içinde çevrim içi tamamlar.
Onaylanan çalışma izni aynı zamanda ikamet izni yerine geçer (6735, m.12). Çalışan çalışma vizesiyle giriş yapar, ayrıca ikamet başvurusu gerekmez. Açıkça söylenmesi gereken ön koşul: sponsorluk için Türkiye'de kurulu bir tüzel kişilik gerekir. Şirketiniz yoksa ya bir EOR çalışanı kendi tüzel kişiliğinde istihdam edip izni alır — ilk işe alım için dürüst cevap budur — ya da önce şirket kurup izni kendiniz alırsınız. Otto HR bu ikinci yol için tasarlandı.
Şirketinizin karşılaması gereken kriterler
Bakanlığın yayımladığı değerlendirme kriterleri uygulanır. Mevcut çerçeve 1 Ekim 2024'te yürürlüğe girdi ve 2026'da sektörel esnetmelerle (imalat, kümes hayvancılığı, geri dönüşüm ve Türkiye'de önceden yasal bulunmuş yabancılar için) güncellendi. İzin talep edilen iş yerinde her yabancı çalışan için en az beş T.C. vatandaşının istihdamı gerekir. Mali yeterlilik olarak yeni kurulan şirketlerde en az 500.000 TL ödenmiş sermaye, faal şirketlerde 500.000 TL sermaye veya 8.000.000 TL net satış ya da 150.000 ABD doları ihracat aranır. Net satışları 50 milyon TL ve üzeri şirketler, beş yabancıya kadar istihdam şartından muaftır.
Beyan edilen ücretin görevle uyumlu olması gerekir. Alt sınırlar brüt asgari ücretin (2026'da 33.030 TL) katları üzerinden belirlenir: üst düzey yöneticiler ve pilotlar için en az 5 katı — ayda 165.150 TL — mühendis ve mimarlar için 4 katı, diğer yöneticiler için 3 katı, uzmanlık gerektiren işler için 2 katı, ev hizmetleri ve diğer işlerde en az asgari ücret. Kendi izni için başvuran yabancı ortağın en az yüzde 20 oranında ve 500.000 TL tutarında payı olmalıdır.
Bunlar kanun hükmü değil Bakanlık politikasıdır ve uygulama değişir: bazı rol ve sektörlerde (BT uzmanları, belirli turizm işletmeleri) kriterler esnetilir, sağlık ve eğitim meslekleri kendi bakanlıklarından ön izin ister (6735, m.8), muafiyetler dosya bazında değerlendirilir. Başvuruyu bir göçmenlik danışmanı veya avukatla yürütmek olağandır, kötüye işaret değildir.
Süreler, izin süresi ve uzatma
Bakanlık, eksiksiz dosyayı 30 gün içinde değerlendirir (Uygulama Yönetmeliği, m.21). Eksik belge süreyi durdurur ve belgeleri toplamak — apostilli diploma, yeminli çeviriler, iş sözleşmesi — çoğu zaman incelemenin kendisinden uzun sürer. Başvurudan itibaren bir–iki ay ayırın, vize adımı eklenen konsolosluk yolunda daha fazla.
İlk izin en çok bir yıl için ve işverene bağlı olarak verilir. Uzatma — sürenin dolmasına altmış gün kala ve her durumda süre dolmadan başvurulur — ilk seferde en çok iki yıl, sonrasında aynı işverende en çok üç yıl olarak düzenlenir (6735, m.7 ve m.10). Sekiz yıl kanuni çalışmanın veya uzun dönem ikamet izninin ardından süresiz izne başvurulabilir.
Muafiyetler ve Turkuaz Kart
Bazı işler izin almadan yapılabilir: kanun, kısa ve belirli işler için muafiyet halleri tanımlar (6735, m.13), başvurudan önce kontrol etmeye değer. Üst düzey yetenek için ayrıca Turkuaz Kart vardır (6735, m.11) — yüksek nitelikli profesyoneller ve önemli yatırımcılar için ilk üç yılı geçiş süreli, sonrasında başvuru üzerine süresiz hale gelen bir izin.
Süreci atlamanın bedeli gerçektir: izinsiz yabancı çalıştıran işverene çalışan başına, her yıl yeniden değerlenen idari para cezası kesilir. Yabancının ve ailesinin konaklama ile dönüş masrafları da işverene aittir (6735, m.23).
Onaydan sonra: sıradan bir Türkiye bordrosu
İlk iş gününden itibaren sponsor olunan çalışan, Türkiye bordronuzda sıradan bir çalışandır: SGK tescili, %15–40 gelir vergisi stopajı, damga vergisi, yıllık izin ve kıdem işleyişi her yerel istihdamla aynıdır. Kriter gereği ücretler asgari ücretin 2–5 katından başladığı için SGK prim tavanı (2026'da ayda 297.270 TL) ve üst vergi dilimleri netten brüte hesapta gerçekten devreye girer — teklif vermeden önce işveren maliyetini modelleyin.
Otto HR bu tarafı yürütür: mevzuat kuralları gömülü Türkiye bordrosu. Her bordro dönemini Otto hazırlar, onayı insan verir. İznin kendisi için bir göçmenlik danışmanıyla çalışın — Otto HR bir İK yazılımıdır, göçmenlik bürosu değildir.
| Dayanak kanun | 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu (2016) |
| İlk izin | En çok 1 yıl |
| Uzatmalar | En çok 2 yıl, sonra en çok 3 yıl |
| Yasal inceleme süresi | Eksiksiz dosyada 30 gün |
| İstihdam şartı | Yabancı başına 5 T.C. vatandaşı çalışan |
| Sermaye kriteri | En az 500.000 TL ödenmiş sermaye (satış/ihracat alternatifli) |
| Ücret alt sınırı | Role göre asgari ücret ile 5 katı arası |
| Uzatma penceresi | Sürenin dolmasına 60 gün kala |
Sık sorulanlar
Bakanlık, eksiksiz çalışma izni dosyasını 30 gün içinde değerlendirmek zorundadır (Uygulama Yönetmeliği, m.21). Pratikte başvurudan onaya dört–sekiz hafta planlayın. Öncesindeki belge hazırlığı — apostilli diploma, yeminli çeviriler — çoğu zaman incelemenin kendisinden uzun sürer. Konsolosluk yolunda vize randevusu ve giriş de eklenir.
Hayır — çalışma izni Türkiye'de yapılan işi düzenler. Başka bir ülkeden şirketiniz için çalışan kişiye Türk çalışma izni gerekmez. O kişinin istihdamı veya yüklenici ilişkisi çalıştığı ülkenin kurallarına tabidir ve asıl kontrol edilecek risk, oradaki yanlış sınıflandırma ve yerel istihdam kurallarıdır.
Hayır. Başvuruyu Türkiye'deki istihdam eden tüzel kişilik yapar. Sponsorluk için Türk şirketi şarttır. Şirket yoksa bir EOR çalışanı kendi tüzel kişiliğinde istihdam edip izni alır ya da önce şirket kurup izni kendiniz alırsınız. Otto HR kendi şirketiyle ilerleyen — ve EOR'dan mezun olan — ekipler için tasarlandı.
Uzatma başvurusunu işveren, iznin dolmasına 60 gün kala açılan pencerede ve her durumda süre dolmadan çevrim içi yapar (6735, m.7). İlk uzatma en çok iki yıl, sonraki uzatmalar aynı işverende en çok üç yıl için verilir. Sekiz yıl kanuni çalışmanın ardından çalışan süresiz izne başvurabilir.
Hayır. Geçerli çalışma izni ikamet izni yerine geçer (6735, m.12). Çalışan Türkiye'ye çalışma vizesiyle girer ve izin geçerli olduğu sürece iznin kendisi ikamet hakkı sağlar — ayrıca ikamet izni başvurusu gerekmez.
Başvuruyu işveren, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın çevrim içi sistemi üzerinden yapar. Aday Türkiye'de ve en az 6 ay geçerli ikamet iznine sahipse süreç tamamen yurt içinden yürütülür. Yurt dışındaysa aday, iş sözleşmesiyle bulunduğu ülkedeki Türk dış temsilciliğine başvurur ve verilen referans numarasıyla işveren 10 iş günü içinde elektronik başvuruyu tamamlar (6735 sayılı Kanun).
Belge seti başvuru türüne göre değişir. Tipik olarak çalışandan geçerli pasaport, biyometrik fotoğraf ve imzalı iş sözleşmesi, gerekli görülen mesleklerde diploma veya denklik belgesi, işverenden ise faaliyet belgesi, güncel vergi ve SGK kayıtları ile ücret beyanı istenir. Yurt içi başvuruda çalışanın en az 6 ay geçerli ikamet izni de dosyaya eklenir.
Yabancıdan istenen temel belgeler: geçerli pasaport, biyometrik fotoğraf, diploma veya geçici mezuniyet belgesi (noter onaylı Türkçe çevirisiyle, bazı mesleklerde denklik belgesi) ve taraflarca imzalanmış iş sözleşmesi. İşverenden ise ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ve son yıla ait bilanço/gelir tablosu gibi mali yeterlilik belgeleri istenir. Başvuru fiziksel dosyayla değil, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının e-İzin sistemi üzerinden çevrim içi yapılır. Belgeler sisteme yüklenir ve eksik belge 30 günlük inceleme süresini durdurur.
Çalışma izni muafiyeti, 6735 sayılı Kanun m.13'te öngörülen ve kategorileri Uygulama Yönetmeliği m.48'de tek tek sayılan hâllerde geçerlidir: bilimsel, kültürel veya sanatsal faaliyet için kısa süreli gelenler, müsabaka ve kamp amacıyla gelen federasyon onaylı sporcu ve antrenörler, uluslararası kuruluş görevlileri ve akredite yabancı basın mensupları gibi gruplar. Muafiyet kendiliğinden işlemez: yabancının e-İzin üzerinden başvurup Bakanlıktan çalışma izni muafiyeti belgesi alması gerekir ve her kategorinin kendi azami süresi vardır.